Φιντείας

Κομίζω γλαύκα εις Αθήνας... Carry coals to Newcastle...

Η Φωτό Μου
Όνομα:
Τοποθεσία: Thessaloniki, Greece

Τρίτη, Απριλίου 04, 2006

Ένας παλιός προβληματισμός

...τα μοντέρνα ιστορικά αναφέρονται στο υποκείμενο με μια βιαστική φράση ("θήλυ, τρισωμία 21, με αλφισμό") που θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε ένα ποντίκι του εργαστηρίου, όσο και σε ένα ανθρώπινο ον. Για να ξαναδώσουμε στο ανθρώπινο ον την κεντρική του θέση - το ανθρώπινο υποκείμενο που υποφέρει, βασανίζεται, μάχεται - πρέπει να εμβαθύνουμε ένα ιατρικό ιστορικό στο επίπεδο μιας αφήγησης ή ενός διηγήματος. Τότε μόνο έχουμε στη διάθεσή μας ένα "ποιος", όπως ένα "τι", ένα αληθινό πρόσωπο, έναν ασθενή σε σχέση με μια αρρώστια, στη σχέση του με ένα σώμα.
Όλιβερ Σακς, "Ο άνθρωπος που μπέρδεψε τη γυναίκα του με ένα καπέλο", εκδόσεις Καστανιώτη, 1990

Ο Όλιβερ Σακς είναι γιατρός που ασχολήθηκε με πολλούς τομείς προκειμένου να προσεγγίσει αυτό που ονομάζουμε νευροεπιστήμη και που απλώνεται σε όλες τις εκδηλώσεις του Νευρικού συστήματος (νομίζω ότι πάντα θα με στενοχωρεί ο διαχωρισμός νευρολογίας και ψυχιατρικής). Ο Ο.Σ. ασχολήθηκε με τη νευροχημεία, τη νευροφυσιολογία και με την κλινική ιατρική.
Παρά τη μακροχρόνια μηχανιστική προσέγγιση του ζητήματος του ανθρώπου και του ασθενούς, στην οποία ο Ο.Σ. αφιέρωσε τη ζωή του, μας δίνει έναν μείζονα προβληματισμό σε σχέση με τον τρόπο προσέγγισης του ασθενούς και του ανθρώπου από μέρους του επιστήμονα που ασχολείται μ' αυτόν τον χώρο.
Οι περισσότεροι γνωρίζουν τον Ο.Σ. από την ταινία, που κάποτε έγινε μεγάλη επιτυχία (δικαίως) με τίτλο "Ξυπνήματα". Η ταινία είναι μια κινηματογραφική απόδωση του βιβλίου του Ο.Σ. με ομώνυμο τίτλο. Περιγράφει καταστάσεις με ασθενείς πάσχοντες από χρόνια κι ανίατα νοσήματα που πλήττουν κυρίως τον εγκέφαλο. Ο Ο.Σ. έχει γράψει κι άλλα βιβλία τα οποία προσεγγίζουν τον ασθενή με έναν τρόπο, που παρεκκλίνει κάπως από το αυστηρό ιατρικό ιστορικό.
Ακολουθώντας τον παραπάνω προβληματισμό του, θέλει να δώσει μια περιγραφή διαφόρων νευρολογικών νοσημάτων με τη μορφή αφήγησης, με τέτοιο τρόπο ώστε να λαμβάνει κυρίαρχη θέση ο ανθρώπινος παράγοντας και μικρότερη εκείνη κατά την οποία ο οργανισμός αντιμετωπίζεται ως ένα φυσικοχημικό εργαστήριο (παρ' όλο που κι αυτό δεν είναι ψέμα).
Το γεφύρωμα ανάμεσα στον αυστηρό ιατρικό όρο και στο αληθές βίωμα του ανθρώπου, έτσι όπως το αισθάνεται και το περιγράφει, κατά τον Ο.Σ. θα πρέπει σε κάποιο βαθμό να έχει γίνει και στο μυαλό του γιατρού κατά την προσέγγιση του ασθενούς.
Ο ασθενής δεν λέει "εκφυλιστικές βλάβες στον ιππόκαμπο", αλλά "δεν θυμάμαι".
Όχι "βλάβη στο έξω γονατώδες σώμα", αλλά "τα βλέπω όλα ανάποδα".
Δεν είναι "εκφορτίσεις του αμυγδαλοειδούς πυρήνα", αλλά "δεν μπορώ να κρατηθώ από τον φόβο".

Τα πρώτα υπόσχονται μια θεραπεία στο μέλλον, με τον δρόμο της κλασσικής ιατρικής, αλλά τα δεύτερα δίνουν τη ρεαλιστική διάσταση αυτών που ο επιστήμονας μελετά με όρους της νευροχημείας, της ανατομίας και τα βλέπει, ενδεχομένως, σε ένα μικροσκόπιο.

Κάποτε, σε μια συζήτηση που είχα με τον φίλο μου Σ., ειδικό παθολόγο, είπα κάπως απλοϊκά και αφοριστικά: "τελικά, ιατρική είναι η παθολογία", με την έννοια του μεγαλύτερου εύρους γνώσεων.
Μου λέει ο Σ.: "ιατρική είναι το πώς προσεγγίζεις τον άνθρωπο".

Κάποτε άκουσα την άποψη που έλεγε ότι "θα πρέπει ο γιατρός ν' αφεθεί στο να επηρεαστεί, κάπως, από το δράμα του ασθενούς του".
Το ζήτημά μας είναι πάντοτε η ποσοτική διάσταση. Αυτό θα πει το "κατά πόσο;"
Κανείς δεν θα ήθελε έναν γιατρό που αγωνιά για την κατάσταση του ασθενούς του στον ίδιο βαθμό που αγωνιούν οι συγγενείς. Οι ίδιοι οι συγγενείς θα έλεγαν: "Αν αυτό που ζητάμε από σένα είναι η αγωνία και το κλάμα, τότε έχουμε προσφέρει από μόνοι μας πολλά στον άνθρωπό μας. Από σένα θέλουμε άλλα."

Από την άλλη πλευρά, η τελείως αποστασιοποιημένη θέση έχει κι αυτή τα μειονεκτήματά της. Δύσκολα θα δεχόμασταν τη στάση ενός γιατρού που θα βλέπει τον ασθενή ως φυσικοχημική μηχανή και μόνο κι ακόμη περισσότερο ως έναν πελάτη και μόνο, χωρίς την παραμικρή συναισθηματική διάσταση.

Επειδή δύσκολα γίνονται ποσοτικές προσεγγίσεις σε ζητήματα που αφορούν το συναίσθημα θα έλεγα την εξής πρόταση: Μια αγωνία που καθηλώνει, δεν πρέπει να υπάρχει. Τουλάχιστον όμως ο κάθε ασθενής να είναι ένα συγκινητικό αφήγημα. Έτσι όπως ο Όλιβερ Σακς κάνει στα δικά του βιβλία.

Καιρό τώρα επισκέπτομαι το blog της Παραγράφου. Εκεί θα βρει κάποιος μια ιστορία ενός ασθενούς (ασθενούς κι όχι ασθένειας) και των συγγενών του να εξελίσσεται σε διαδοχικά posts.
Η παράγραφος βρίσκεται εδώ
Το επίσημο site του Oliver Sacks είναι εδώ

30 Comments:

Blogger apousia said...

Τελικά,πιο εξαίρετη δεξαμενή προβληματισμού και σκέψης δεν θα μπορούσε να βρεθεί,Φιντεία.
Στάθηκα με προσοχή στα περισσότερα σημεία του post.
Ξεκινώντας από το τέλος,θεωρώ και εγώ,πως πρέπει να υπάρχουν και ασθενείς,όχι μόνο ασθένειες.
Από την άλλη,εσύ γνωρίζεις καλύτερα,πως ο πλήρως αποστασιοποιημένος γιατρός,ο γιατρός που δεν άφησε τον εαυτό του να μάθει να προσεγγίζει τον ασθενή σαν άνθρωπο,ο γιατρός που
βλέπει μόνο εργαστηριακές εξετάσεις,διαβάζει τομογραφίες,και κάνει,αν είναι απαραίτητο και μια κλινική εξέταση για να βάλει μια διάγνωση και να προχωρήσει στην συνταγογράφηση,δεν είναι αυτό που η Επιστήμη της Ιατρικής ζητάει.
Από την άλλη,ένας γιατρός που ταυτίζεται με τον πόνο του ασθενούς,που ''κουβαλάει'' και στο σπίτι του,το όποιο ''περιστατικό'',
που αυτός δεν το βλέπει καθόλου έτσι,σαν ''περιστατικό'',κι αυτός ο γιατρός θα κουραστεί,θα λυγίσει,δεν θα είναι σε λίγο καιρό ο ίδιος.
Ίσως όχι σε βάρος της επιστημονικής του επάρκειας,μα σίγουρα σε βάρος της ψυχικής του αντοχής.
Ο προβληματισμός παραμένει..
Το ιδεώδες δεν υπάρχει.
Ίσως το μέτρο,το μέτρο,η σύνθεση ανάμεσα στην ολότελα ψυχρή επιστημονική επεξεργασία του ''περιστατικού'',και στην υπέρμετρη ευαισθησία και ταύτιση με τον ''πάσχοντα συνάνθρωπο''.

9:29 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

@ apousia

Διαβάζοντας το σχόλιό σου βλέπω, τελικά, πόσα άλλα μπορούν να ειπωθούν για το θέμα.
Αυτό που έχω προσέξει είναι ότι δεν υπήρξε ανθρώπινη προσέγγιση από το γιατρό προς τον ασθενή κι ο τελευταίος να μην επηρεαστεί θετικά.

Το ζήτημα, όπως έγραψες, είναι το μέτρο.
Ένα μέτρο για το οποίο δεν υπάρχουν ξεκάθαρες μονάδες για να προσδιοριστεί.
Ο καθένας το αγγίζει...από καρδιάς.

Καλησπέρα

9:37 μ.μ.  
Blogger apousia said...

Ο ασθενής σίγουρα επηρεάζεται θετικά,σίγουρα.
Κι η πιο απλή λέξη,μια φιλική χειρονομία,ένα χαμόγελο,γίνονται βάλσαμο,ίσως και ''φάρμακα'' μέσω της αυθυποβολής, για τη βελτίωση της υγείας του..
Όταν το τείχος της αυθεντίας γκρεμιστεί,τα κομμάτια του μπορεί και να είναι το placebo της σωτηρίας.
Επιμένω,για τον γιατρό,όταν είναι βαθύτατα ανθρώπινος,είναι κάποτε ψυχοφθόρο..
Μπαίνω τώρα στο site.
Kαλό βράδυ φίλε μου!

9:45 μ.μ.  
Blogger ΙΣ said...

Είναι γνωστά διάφορα ρητά σχετικά με το συγκεκριμένο ζήτημα, π.χ. «δεν υπάρχουν ασθένειες, παρά μόνο ασθενείς», «diseases do not read textbooks» κ.λπ.

Ο Σακς δεν είναι ο μόνος που μιλάει για την ανάγκη καλύτερης προσέγγισης του ασθενούς. Στην εποχή μας η υπερεξειδίκευση των γιατρών έχει προκαλέσει την απομάκρυνσή τους από τον ασθενή. Εδώ βρίσκουν «πάτημα» και οι εναλλακτικές /ολιστικές «ιατρικές».

Τα θέματα που βάζετε σε αυτό το post είναι πολλά και σηκώνουν πολλή συζήτηση. Είναι ο άνθρωπος (κάθε βιολογικό ον) μια μηχανή; Πιστεύω ναι.

Νευρολογία-ψυχιατρική: ουσιαστικά επικεντρώνονται σε διαφορετικά σημεία του νευρικού συστήματος.

Νευροεπιστήμες: ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος κλάδος της βιολογίας, με προεκτάσεις ακόμα και στους υπολογιστές.

10:12 μ.μ.  
Blogger glenn said...

Είπες φιντείας: «Ο ασθενής δεν λέει "εκφορτίσεις του αμυγδαλοειδούς πυρήνα", αλλά "δεν μπορώ να κρατηθώ από τον φόβο".»

Αυτή η φράση και η τελευταία για την παράγραφο, είναι, για μένα, όλα τα λεφτά. Τρομερά εμπνευστικό και ανθρώπινο. Νάσαι καλά. Τα λέμε.

10:46 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

@ ΙΣ

Για τις εναλλακτικές /ολιστικές «ιατρικές» νομίζω ότι έχετε αναφερθεί με γλαφυρό τρόπο σε προηγούμενό σας post.

Για όσους θέλουν να διαβάσουν το σχετικό post του ΙΣ, βρίσκεται εδώ

Σε ό,τι αφορά τις διαφορετικές περιοχές του νευρικού συστήματος, πραγματικά έτσι μπορώ να δω έναν σωστό ορισμό του ψυχιάτρου.
Ένας νευροεπιστήμονας με εξειδίκευση σε συγκεκεριμένες περιοχές του Κ.Ν.Σ.
Όπως από μια παλιά γενική παθολογία προέκυψαν άλλες επί μέρους ειδικότητες, έτσι και σ' αυτή την περίπτωση.

Σε ό,τι αφορά τη σχέση νευροεπιστήμης και υπολογιστών, νομίζω ότι εκεί βρίσκονται ατελείωτοι προβληματισμοί σχετικά όχι μόνο με τον εγκέφαλο, αλλά και με τον ορισμό της ζωής.

Ευχαριστώ

9:06 π.μ.  
Blogger Finteias said...

@ glenn

glenn σ' ευχαριστώ για την επίσκεψη και το σχόλιο.

Αφού συνεχίζεις να μ' επισκέπτεσαι κι εγώ να επισκέπτομαι το δικό σου blog, θα πει ότι παραμένουμε κι οι δυό μας αντι-Π. (κατάλαβες νομίζω).

Καλημέρα

9:15 π.μ.  
Blogger houlia said...

Είναι μια μικρή έκπληξη κι ένα δώρο που ασχολήσαι με τέτοια ζητήματα. Δεν είναι η νευροεπιστήμη (που κρύβει τη δική της μαγεία) αλλά η αναφορά της στον ανθρώπινο πόνο.Τελευταία το κάνουμε όλο και λιγότερο και ίσως μόνο σε ακαδημαϊκό επίπεδο.
Σχετικά με το «diseases do not read textbooks» μου είχε πει κάποτε η αδερφή μου(ακτινολόγος)που είχαμε μια διαφωνία σχετικά με την προτεινόμενη θεραπεία κοιτάζοντας μια ακτινογραφία: Αυτό που εγώ εχω μάθει είναι να μη θεραπεύω την ακτινογραφία αλλά τον άρρωστο. Ο,τι και να "λέει" αυτή, τα συμπτώματα πρέπει να ανακουφίσεις κι όχι να ακολουθείς πάντα ένα ψυχρό πρωτόκολλο.
Χάρηκα που βρήκα το site τού Oliver Sacks.Είχα διαβάσει καιρό τώρα το "the man who mistook his wife as a hat".Πολλές ταινίες έχουν γραφτεί για αυτούς τους ανθρώπους.Το πρόβλημα που πάντα παραμένει είναι η προκατάληψη ημών τών "υγιών".Σε μια ταινία με τον Κάναγκαν(αν θυμάμαι καλά το όνομα.Σχιζοφρενής που κινηματογραφούσε τον εαυτό του.)η νευρολογική εταιρία που τον είχε προσκεκλημένο στην πρεμιέρα είχε σαν σύνθημα στις καρτούλες της:"Η σχιζοφρένεια δεν είναι μεταδοτική.η προκατάληψη είναι)
Αυτές τις μέρες βλέπω ένα παιδί στο ιατρείο μου που μόλις έχει αποφυλακισθει(κόκκα κλπ η αιτία) με βαριά κατάθλιψη που γυρνάει σταδιακά σε επιθετικότητα. Οι γονείς τους είναι γιατροί επώνυμοι και οι δύο και έχουν σηκώσει τα χέρια ψηλά.Προσωπικά πιστεύω οτι κινδυνεύουν αλλά δεν μπορουν να κάνουν τίποτα.Ουτε να ακούσει δεν θέλει για ψυχολογική υποστήριξη.Και ώς γνωστό χρειάζεται πάντα η συγκατάθεση τού ασθενούς για να του δοθεί θεραπεία. Δεν ξέρω πως να τους βοηθήσω.Κλαίνε σα μικρά παιδιά και ζητουν κι απ την οικογένειά μου βοήθεια.Λένε χαρακτηριστικά ότι τον κοιτάζουν και είναι σαν να φωνάζει "βοηθήστε με" αλλά να μην μπορούν να επέμβουν.Εχεις ιδέα τι γίνεται σ' αυτές τις περιπτώσεις;...
Συγγνώμη για το μακρόν του μην..

4:42 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

@ Houlia

Πρώτον είναι σημαντικό, στην περίπτωση που αναφέρεις, το αν συνεχίζεται η χρήση των ουσιών ή όχι.

Δυστυχώς, θα πρέπει ο ίδιος να δεχθεί την εξωτερική ιατρική βοήθεια. Υπορχεωτικός εγκλεισμός κ.λ.π. γίνεται με εντολή του εισαγγελέα, κάτι ίσως δύσκολο για τη συγκεκριμένη περίπτωση.

Κάποιες φορές ένας εξωτερικός παράγοντας μπορεί να παίξει καταλυτικό ρόλο, στην περίπτωση που υπάρχει η αντίδραση στο οικογενειακό περιβάλλον. Τον γνωρίζεις καλά; Ως άνθρωπος των επιστημών υγείας μπορείς να ασκήσεις το "κύρος" σου πάνω του;

Επειδή ο όρος "ψυχίατρος" στην κοινή γνώμη, ακόμα παραπέμπει σε ιστορίες τρόμου (άλλο θέμα κι αυτό) μερικές φορές ένας πιο "μαλακός" τίτλος φέρνει καλύτερο αποτέλεσμα, π.χ. ψυχολόγος.
Επειδή δεν γνωρίζω τον άνθρωπο για τον οποίον γράφεις λίγα μπορώ να πω.
Βασική μου θέση είναι ότι όποιοι κι αν εμπλακούν στη θεραπεία, καλό είναι την εποπτεία να την έχει ένας γιατρός. Μπορεί, π.χ. να χρειάζεται κάποια φαρμακευτική αγωγή.

5:20 μ.μ.  
Blogger houlia said...

Και οι γονείς του είχαν στηριχτεί λίγο πάνω μου γιατί έβλεπαν οτι τα πηγαίνε καλά μαζί μου, αλλά μια μέρα τους επισκέφτηκα μισή ώρα αργότερα απ'ότι τους είχα προείπη και το παιδί βγήκε εκτός εαυτού κι άρχισε να ορίεται που πήγα πιο αργά...ξέρεις πως είναι αυτά. Μετά άρχισε να φωνάζει και σε μένα οτι δεν θα ξανάρθει κλπ.Λυπάμε τόσο πολύ που χάλασα αυτή τη μικρή γέφυρα που είχα στείσει. Τώρα δεν μπορεί κανείς να του μιλήσει.
Οχι ναρκωτικές ουσίες δεν παίρνει(διακίνηση νομίζω έκανε μόνο).Εντολή εισαγγελέα, το ξέρω...αλλά δε θα το αντέξει.θα του στοιχήσει περισσότερο. Φυσικά χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή. Μήπως αν του έδιναν κάτι με την τροφή να τον καταστείλει κάπως για να μπορέσουν να τού προτείνουν θεραπεία;...Συγγνώμη που ζητάω τη βοήθειά σου.Δεν ξέρω τι να κάνω για να τους βοηθήσω...

6:02 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

@ Houlia

Διακίνηση, φάρμακα στη τροφή, κ.λ.π.
με παραπέμπουν σε σοβαρές καταστάσεις.

Επίτρεψέ μου, για να μην λέμε πράγματα που δεν γνωρίζουμε, να μην προχωρήσω.

Διαγνώσεις από μακρυά δεν γίνονται.
Το καλύτερο είναι να τον δει κάποιος ειδικός.
Εσύ από ό,τι κατάλαβα έχεις τον ρόλο της φίλης. Κράτα αυτόν και μην αυτοσχεδιάζεις.
Μπορεί να σου φαίνομαι λίγο ψυχρός, αλλά πιστεύω να καταλαβαίνεις ως συνάδελφος.

6:32 μ.μ.  
Blogger houlia said...

Γείτονες είμαστε για την ακρίβεια-όχι προσωπικοί φίλοι. Εχεις δίκιο, δε λέγονται αυτά στο πόδι...Δεν επρόκειτο ασφαλώς εγώ να επέμβω σε κάτι, αλλά να κι εμένα να βοηθήσω μου ζήτησαν αλλά μάλλον δεν μπορώ να κάνω και κάτι.Πάντως γιατρός δεν μπορεί να τον δεί εφ΄όσον αυτός το αρνείται...Σ'ευχαριστώ anyway!

8:06 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

@ Houlia

Εφ' όσον υπάρχουν γονείς γιατροί, θα πρέπει να έχουν κάποιον γνωστό τους ειδικό.
Ίσως εκεί, αφού εκθέσουν την κατάσταση με όλες τις λεπτομέρειες, να πάρουν μια καλύτερη κατεύθυνση.

Καλησπέρα

8:11 μ.μ.  
Blogger houlia said...

U are right!Τελικά τι κουτός τρόπος επικοινωνίας για τέτοια θέματα.Καλύτερα να σου έστελνα μειλ...Στερνή μου γνώση..

8:47 μ.μ.  
Anonymous efrosini said...

Είπα να πω μια καλησπέρα αλλά το συγκεκριμένο θέμα σηκώνει πολύ συζήτηση αν και η κατάληξη είναι αποδεκτή απ' όλους, ασθενείς και γιατρούς "ο γιατρός πρέπει να ναι επιστήμονας αλλά και άνθρωπος". Οπως επίσης γνωστό και αποδεκτό ότι το μέτρο κάνει τη διαφορά αλλά και η προσωπικότητα του εκάστοτε γιατρού. Πιστεύω ότι δεν πρέπει να παρασυρόμαστε από την ευαισθησία και τον ανθρωπισμό μας σε σημείο που να υπερβαίνουμε τα όρια που έχουμε σαν επιστρήμονες συγκεκριμένου κλάδου, δηλαδή ψυχανάλυση και ψυχοθεραπεία κάνει μόνο ο ψυχίατρος και μάλιστα εξειδικευμένος ψυχίατρος, ούτε νευρολόγος, ούτε παθολόγος ούτε οδοντίατρος. Δεν είναι θέμα ανθρωπισμού, ένας λάθος χειρισμός και μπορεί κάποιο άτομο να οδηγηθεί σε έγκλημα. Τα ψυχιατρικά ζητήματα είναι πολύ υπεύθυνα και σοβαρά και πολύ δύσκολα επιλύονται αλλά υπάρχουν λύσεις. Προς Θεού όχι αυτοσχεδιασμοί, όπως είπε και ο Φειντίας.

9:33 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

@ efrosini, Houlia

Νομίζω ότι το σχόλιο που έγραψε η efrosini, που είναι κατά πολύ ανώτερη από μένα στις νευροεπιστήμες, περιλαμβάνει τόσο το κείμενο που ανέβασα, όσο και τα σχόλια που ακολούθησαν.

Ήταν ευτυχής η σύμπτωση να γράψει στο τέλος.

9:56 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

efrosini said...
Δεν είναι θέμα ανθρωπισμού, ένας λάθος χειρισμός και μπορεί κάποιο άτομο να οδηγηθεί σε έγκλημα.
------------------------

Σωστό!

Φαντάζεσαι, Houlia, σ' έναν αιμορροφιλικό, να προσπαθεί κάποιος να κάνει εξαγωγή ενός γομφίου, με μόνο εργαλείο και γνώση...την αγάπη και το ενδιαφέρον;

10:06 μ.μ.  
Blogger paragrafos said...

@ Finteias
@ Ioulia

Μακάρι όλοι οι νέοι επιστήμονες της υγείας (γιατροί, οδοντίατροι κά) να εμφορούνται απο την ανθρωπιά τη δική σας και της Ιουλίας. Μακάρι!

Σας έχουμε ανάγκη!

Μην ενδώσετε στην περιρρέουσα σκληρότητα!


Συγγνώμη για την προτροπή

Με αγάπη

Παράγραφος

1:55 π.μ.  
Blogger paragrafos said...

Κε Φιντεία, βλέπω, τηρήσατε την υπόσχεσή σας να μιλήσετε για την ειδικότητά σας.

Δεν θέλω να σας βάλω σε περιπέτεις ούτε να σας κάνω ν΄ ανοίξετε δουλειές για χάρη μου (ξέρω πόσο ευγενικός άνθρωπος είστε), αλλά εάν με την πρώτη ευκαιρία μάς μιλήσετε ειδικά για την επιληψία, από την πλευρά του ειδικού, θα σας ευγνωμονούσα.

Ειρήσθω εν παρόδω να σημείωσω ότι οι επιληπτικοί στην αρχαία ελλάδα έχαιραν μεγάλης εκτίμησης, αγάπης και αποδοχής! Άλλωστε η επιληψία ήταν γνωστή ως "ιερά νόσος". (Βέβαια ο Ιπποκράτης πρώτος θα μιλήσει για ασθένεια και καταρρίψει το μύθο της ιερότητάτης)

Εν πάση περιπτώσει, στην αρχαία ελλάδα (δεν ξέρω τι συνέβαινε σε άλλους πολιτισμούς) υπήρχε μια θετική προκατάληψη καθώς οι επιληπτικοί αντιμετωπίζονταν ως εξαιρετικές φανερώσεις-εκδηλωσεις του θείου στο άνθρωπο! Τους θεωρούσαν κυριολεκτικά ευ-δαίμονες (όχι μεταφορικά που σημαίνει ευτυχείς), με την έννοια ότι καταλαμβάνονται από τη "θεία χάρη" θα λέγανε σήμερα οι χριστιανοί.

Όταν όμως ήλθε ο χριστιανισμός, δαιμονοποίησε τις θεότητες του αρχαιοελληνικού πανθέου, μετονομάζοντάς τους σε διαβόλους, φορείς δηλαδή του κακού και βασικούς υπαίτιους για την κακοδαιμονία του ανθρώπου.

ΈΤσι, απο τη θετική προκατάληψη, κοινωνική αποδοχή και αγάπη που απολάμβαναν οι επιληπτικοί, τώρα με το χριστιανισμό περάσαμε στην πιο φριχτη προκατάληψη: είναι Δαιμονισμένοι, άρα μιαροί, άρα αποβράσματα, άρα επικίνδυνοι, άρα αποβλητέοι, άρα πρέπει να συνιστούν όνειδος και τιμωρία για την οικογένεια που τους έχει: στη πυρά!

Και στο Ευαγγέλιο γίνεται λόγος για δαιμόνια και άλλα τινά (τα οποία, πολύ πριν βασανιστεί η κορούλα μου από επιληψία τα θεωρούσα κουταμάρες - πολύ περισσότερο μετά). (Αν θυμάστε, στο πρωτο μου ποστ -Επιληψία, αγάπη μου- κάνω λόγο για μια "δαιμονισμένη" τάχα, που δεν θα την ξεχάσω ποτέ!)

Παράλληλα με το "δαιμονισμένος" κινείται και το "σεληνιασμένος". Πρόκειται για φυσιοκρατική μετάλλαξη του "δαιμονισμένος" η οποία ωστόσο συνοδεύεται απο αρνητικές ή και υποτιμητικές συνδηλώσεις.

Συνοψίζω: Η αρχαιοελληνική κοινωνία είχε χρησιμοποιήσει το "μύθο" για να περιθάλψει με στοργή τους ταλαίπωρους επιληπτικούς.
Με το χριστιανισμό όμως, οι επιληπτικοί ερίφθησαν στην κόλαση της καθημερινότητας: ακόμα και μέχρι πριν λίγα χρόνια τους είχαν δεμένους με αλυσίδες και τους έσερναν από πανηγύρι σε πανηγύρι κι από άγιο σε άγιο για να ξορκίσει τάχα από μέσα τους τα δαιμόνια.
Σήμερα υπάρχει ακόμα η προκατάληψη και ο δικαιολογημένος φόβος που νιωθει όποιος δει τους σπασμούς του επιληπτικού: φόβος για το άγνωστο, το πρωτόφαντο, φόβος υποσυνείδητος (ρε μπας κι είναι όντως δαιμονισμένος;), φόβος πραγματικός (βλέπουμε κάποιον που δείχνει να πεθαίνει!), φόβος για την ευθύνη μας απέναντι σε αυτους τους ανθρώπους.

Οι σπασμοί που παθαίνει (πάθαινε, ήθελα να πω!) η κορούλα μου είναι κυρίως μυοκλονικοί: μοιάζουν δηλαδή με μια συνηθισμένη λιποθυμία.

Δυο κουβέντες ξεκίνησα να πω και βγήκαν χιλιες δυο!

Με αγάπη

Παράγραφος

10:45 π.μ.  
Blogger Finteias said...

Σχετικά με την ιερά νόσο είχα αναφερθεί, αν θυμάμαι καλά, σε ένα από τα πρώτα σχόλιά μου στο blog σας. Είχα πει και για τον Jackson, νομίζω.
Λυπάμαι που είχατε τέτοιες εμπειρίες από ανθρώπους που στην επιεικέστερη περίπτωση θα χαρακτήριζα "χριστιανικόμορφους".
Είναι κρίμα. Για τον χριστιανισμό που έτυχε τέτοιων εκπροσώπων και για όλα τα θύματα μιας τέτοιας εκπροσώπησης (όπως η κάθε οικογένεια πάσχοντος).
Η εμπειρία μου είναι διαφορετική.
Συναναστράφηκα με χριστιανούς που έλεγαν τα ακριβώς αντίθετα πράγματα.
Μου κάνει θλιβερή εντύπωση το ότι υπάρχουν άνθρωποι που ενώ υποστηρίζουν ότι η ίδια η ύπαρξή μας είναι δώρο του Θεού, εν τούτοις νιώθουν υπερήφανοι για την δική τους "υγιή" ύπαρξη, λες και είναι δικό τους κατόρθωμα.
Περί της διαστρεβλώσεως του χριστιανικού νοήματος από προβληματικούς ανθρώπους πολλά μπορούν να ειπωθούν.

Γιατί;
Μεγάλα και αναπάντητα "γιατί" πολλές φορές μου ήρθαν στο νου, χωρίς απάντηση.
Πώς μπορεί κάποιος να σταυρώνει τον συνάνθρωπό του εν ονόματι Εκείνου που σταυρώθηκε;
Δεν είναι γραμματικό το φαινόμενο (ενεργητική και παθητική φωνή), αλλά ουσιαστικό, θεμελιώδες.
Δεν είμαι σε θέση να σας δώσω χριστιανικές νουθεσίες.
Αν συναντήσατε τέτοια πράγματα, έχετε δίκιο. Λυπάμαι μόνο.

Συνεχίστε να γράφετε.
Χαίρομαι που βλέπω την ολοένα και αυξανόμενη απήχηση των κειμένων σας.
Όσο μπορώ θα τονίζω στο δίκτυο και στην καθημερινότητα, την αλήθεια που λέει ότι ο επιληπτικός είναι ένας απολύτως λειτουργικός και κοινωνικός άνθρωπος. Λίγες δραστηριότητες θα πρέπει να αποφεύγει (αναλόγως της μορφής) για το δικό του, καλό.
Για τους άλλους δεν εγκυμονείται ΚΑΝΕΝΑΣ κίνδυνος.

Με πολλές ευχές για τη διαρκή βελτίωση της υγείας του παιδιού σας.

11:57 π.μ.  
Anonymous efrosini said...

Μόλις σήμερα διάβασα την ιστορία (εν συντομία) της παραγράφου. Συγκινήθηκα, όπως κάθε φορά επι τόσα χρόνια που είμαι γιατρός συγκινούμαι όταν βλέπω τον ανθρώπινο πόνο. Δεν κατάφερα να γίνω "επαγγελματίας" και να βλέπω τον πόνο απόμακρα, σαν κάτι που δεν έχει σχέση μ' εμένα. Βέβαια εκείνη τη στιγμή που μ' έχουν ανάγκη λειτουργεί μόνο το μυαλό μου γιατί εκείνη τη στιγμή δεν πρέπει το συναίσθημα να επηρεάσει την κρίση μου. Οταν όμως περάσουν οι δύσκολες ώρες, κάθομαι και ακούω την ιστορία του καθενός γιατί νιώθω ότι πέρα απο τις γνώσεις μου έχουν ανάγκη και τη συμπαράσταση μου, εκείνο το "δεν είσαι μόνος". Τελικά ο Θεός κάτι δίνει και κάτι παίρνει. Σε σένα έδωσε ένα υπέροχο σύντροφο κι ένα παιδί με επιληψία, σε άλλους ή ας πουμε σε μένα, έδωσε τρια υπέροχα κατάγερα παιδιά αλλά όχι αγάπη και σύντροφο. Ο καθένας το μαρτύριό του, αυτό τον καθαγιάζει. Πριν κάποια χρόνια είχα χάσει τα πάντα, υγεία, πατέρα, έρωτα (έτσι πίστευα, κανένας δεν μου έδινε ούτε μια πιθανότητα και κατάφερα να τους διαψεύσω όλους. Μόνο τα παιδιά μου να ναι καλά, μόνο αυτό παρακαλάω!

6:41 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

@ efrosini, paragrafos, apousia

Αισθάνομαι λίγο περίεργα που είμαι ο μόνος που δεν καταθέτει συναισθήματα σ' αυτή την παρέα.
Μόνο μια στείρα διανόηση.

Του καθενός έρεχεται η ώρα όμως...

Στο μέλλον μπορεί να φανώ αντάξιος.

9:44 μ.μ.  
Blogger apousia said...

Στείρα?
Όταν η ευαισθησία τρέχει παραπάνω απ'όσο επιτρέπεται,πάντα έρχεται ο ορθολογισμός,η ψύχραιμη προσέγγιση,να φέρει την ισορροπία.
Αναντικατάστατο αυτό.
Κι όσο για τα συναισθήματά σου,τα φυλάς μέσα σου,φυλαχτό κι αποκούμπι,μα δεν τα κρύβεις καλά Φιντεία,φαίνονται!
Κι έτσι είσαι πιο πλούσιος από εμάς,''δύο σε ένα''.
Καληνύχτα,και δεν κουράζομαι να σου λέω ευχαριστώ!

1:05 π.μ.  
Anonymous efrosini said...

Ο καθένας βγάζει όσο συναίσθημα έχει ανάγκη να βγάλει και όσο αντέχει να βγάλει ώστε να μην νιώσει αδύναμος. Θέλει κότσια να βγάλεις συναίσθημα και να εκθέσεις τον εαυτό σου στα βλέμματα των άλλων ξέροντας ότι οι περισσότεροι θα πουν "ακόμη μια πονεμένη ιστορία" αλλά το τι πέρασες μόνο εσύ το ξέρεις και κανένας άλλος. Το να μιλάς δεν σε κάνει πιο αδύναμο ούτε πιο δυνατό, απλώς πιο ανθρώπινο! Να ζήσουν λοιπόν οι άνθρωποι, αυτοί που ματώνουν, κλαίνε, πονάνε, προσεύχονται, απογοητεύονται, απελπίζονται, ψάχνουν το χαμόγελο παντού και το κλείνουν στην ψυχή τους, αυτοί οι άνθρωποι δεν πεθαίνουν!

11:10 π.μ.  
Blogger Finteias said...

@ efrosini
Όλα σωστά.

Όπως είπα πριν
"Του καθενός έρχεται η ώρα όμως..."

12:51 μ.μ.  
Blogger Lipis said...

Όχι "βλάβη στο έξω γονατώδες σώμα", αλλά "τα βλέπω όλα ανάποδα".

Αυτό δεν το έχω ξανακούσει ποτέ και μου έκανε εντύπωση.. όντως υπάρχει περίπτωση να τα δεις όλα ανάποδα? Μπορείς να το πάθεις αυτό? ή γενιέσαι με "βλάβη στο έξω γονατώδες σώμα"? :D

10:27 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

@ Lipis

Είναι επίκτητο.
Δεν είναι και το πιο συνηθισμένο, αλλά συμβαίνει.
Μαζί με πολλά άλλα αξιοπρόσεκτα, που αφορούν βλάβες στον εγκέφαλο.

10:55 π.μ.  
Blogger paragrafos said...

Φιντεία μου, Φιντεία μου, τι ντροπή κι αυτή! Πήγα να επαναλάβω την ευχή για "καλό απόγευμα" και έγραψα η αθλια καΚό!!!

Κοκκίνησα ολόκληρη. Και να σκεφτείς (είδες πόσο αυθόρμητα τώρα βρήκε και θα μείνει ο ενικός;) ότι είδα μετά το σχόλιό σου για το κάπα και το λάμδα, και δεν κατάλαβα η αθεόφοβη!!!

Ξέρω ότι με συγχωρείς!

Με αγάπη

Παράγραφος!!!

(Χριστέ μου, τι ντροπή!)

4:01 μ.μ.  
Anonymous costoleole said...

Χριστός Ανέστη και χρόνια πολλά σε όλους. Έχω έναν προβληματισμό να εκθέσω. Είναι εξίσου σημαντικό μία μαμή ή ένας γυναικολόγος να χαίρεται κάθε φορά που ξεγενάει, με έναν παθολόγο που λυπάται για κάθε ασθενή με ανίατη αρρώστεια??

1:37 μ.μ.  
Blogger Finteias said...

@ costoleole
Καλό ερώτημα.
Νομίζω ότι οι περισσότεροι θα έλεγαν ότι είναι καλό να χαίρεται κι ότι αυτό είναι ένα κίνητρο για τον ίδιο.
Βλέπεις η προσδωκόμενη χαρά, όταν δεν υπερβαίνει κάποια όρια, δεν οδηγεί σε αγωνία που παραλύει τη σκέψη.
Ακόμα κι εκεί όμως, σίγουρα η συνήθεια θα ασκήσει τη δράση της.
Πάντως, εύστοχη παρατήρηση. Όλοι θέλουμε να απαλλαγούμε από τα αρνητικά συναισθήματα.
Πρέπει, μάλλον, να σε συναντήσω για να το συζητήσουμε από κοντά.

4:00 μ.μ.  

Δημοσίευση σχολίου

<< Home